Ֆիզիկական անձանց եկամուտների համընդհանուր հայտարարագրում. Ի՞նչ է պետք իմանալ

2023 թվականից Հայաստանում ներդրվել է ֆիզիկական անձանց եկամուտների համընդհանուր հայտարարագրման համակարգ, որի շրջանակներում քաղաքացիները պարտավոր են հայտարարագրել իրենց ստացած բոլոր եկամուտները:

ՀՀ-ում 2023-2025թթ.-ի ընթացքում ներդրվող ֆիզիկական անձանց եկամուտների համընդհանուր հայտարարագրման համակարգի շրջանակներում՝ բացառապես ՀՀ ռեզիդենտ հանդիսացող ՀՀ քաղաքացիները (բացառությամբ անչափահասների) պարտավոր են հայտարարագրել իրենց կողմից ստացված բոլոր եկամուտները (այդ թվում՝ նվազեցվող (չհարկվող) և հարկային գործակալի կողմից վճարված)։ Դա անելու նպատակով հարկավոր է էլեկտրոնային եղանակով հարկային մարմին Հայտարարագիր ներկայացնել:

Հայտարարագիրը ներկայացվում է նաև այն դեպքում, երբ ֆիզիկական անձը տվյալ տարում որևէ եկամուտ չի ստացել: Հայտարարագիրը լրացվում է ֆիզիկական անձի կողմից ինքնուրույն, էլեկտրոնային եղանակով: Ֆիզիկական անձի կողմից Հայտարարագիր սահմանված ժամկետներում չներկայացնելու համար կիրառվում են պատասխանատվության նորմեր:

Եկամուտների հայտարարագրման պաշտոնական կայքի հղում

- Հայտարարագրի նրկայացման վերջնաժամկետ՝ 2025թ-ի մայիսի 1։

- 2024թ-ի համար հայտարարագիր պետք է ներկայացնի այն անձը, ով՝

• 2024թ.-ին համարվել է վարձու աշխատող.

• 2024թ.-ին ստացել է քաղաքացիաիրավական պայմանագրերի շրջանակում հարկվող եկամուտ.

• 2024թ.-ի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ զբաղեցրել է «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված պետական ծառայության, համայնքային ծառայության և (կամ) հանրային պաշտոն.

• 2024թ.-ի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ հանդիսացել է 2023թ.-ի արդյունքներով 1,000,000,000 ՀՀ դրամ և ավելի համախառն եկամուտ հայտարարագրած ՀՀ ռեզիդենտ առևտրային կազմակերպության մասնակից (բաժնետեր, փայատեր, անդամ).

• 2024թ.-ի ընթացքում «Փողերի լվացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման դեմ պայքարի մասին» ՀՀ օրենքով համարվել է իրավաբանական անձի իրական շահառու.

• 2024 թվականի ընթացքում ստացել է 20,000,000 ՀՀ դրամի չափով կամ ավելի փոխառություն.

• 2023թ.-ին հանդիսացել է Հայտարարագիր ներկայացնող:
  

- 2023թ-ի համար հայտարարագիր պետք է ներկայացնի այն անձը, ով՝

• 2023թ.-ի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ զբաղեցրել է «Հանրային ծառայության մասին» ՀՀ օրենքով սահմանված պետական ծառայության, համայնքային ծառայության և (կամ) հանրային պաշտոն.

• 2023թ.-ի դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ հանդիսացել է 2022թ.-ի արդյունքներով 1,000,000,000 դրամ և ավելի համախառն եկամուտ հայտարարագրած ՀՀ ռեզիդենտ առևտրային կազմակերպության մասնակից (բաժնետեր, փայատեր, անդամ).

• 2023 թվականի ընթացքում «Փողերի լվացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման դեմ պայքարի մասին» ՀՀ օրենքով համարվել է իրավաբանական անձի իրական շահառու.

• 2023թ.-ի ընթացքում ստացել է 20,000,000 ՀՀ դրամի չափով կամ ավելի փոխառություն:

- 2025 թվականի հաշվետու տարվա (այս պահի դրությամբ` 2026 թվականին` մինչև մայիսի 1-ը) և դրան հաջորդող տարիների համար՝ բոլոր ՀՀ ռեզիդենտ հանդիսացող ՀՀ քաղաքացիները:

ՀԱՅՏԱՐԱՐԱԳՐՄԱՆ ԵՆԹԱԿԱ ՈՐՈՇ ԵԿԱՄՈՒՏՆԵՐԻ ՍԱՀՄԱՆՈՒՄԸ

1. Աշխատավարձ և դրան հավասարեցված այլ վճարումներն են`

• Աշխատավարձը (հիմնական աշխատավարձ, լրացուցիչ վարձատրություն)` ներառյալ արտաժամյա աշխատանքի վարձատրությունը, գիշերային աշխատանքի վարձատրությունը, հանգստյան և ոչ աշխատանքային (տոնական և հիշատակի) օրերին կատարված աշխատանքի վճարումը, լրավճարները, հավելումներ, հավելավճարները և պարգևատրումները (անկախ վճարման պարբերականությունից և ֆինանսավորման աղբյուրներից).

• Աշխատանքի վարձատրությանն ուղղված միջոցներից տրվող միանվագ գումարները (բացառությամբ ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված դեպքերում տրվող փոխհատուցման գումարների, այդ թվում` ՀՀ օրենսդրությամբ սահմանված կարգով վճարվող ժամանակավոր անաշխատունակության նպաստների գումարների, օգնության գումարների, ինչպես նաև վարձու աշխատողների սոցիալական կարիքների բավարարման նպատակով տրվող գումարների).

• Պարապուրդի ժամանակ վճարումը, այդ թվում նաև` նախկին աշխատանքում վերականգնվելու դեպքում հարկադիր պարապուրդի դիմաց վճարված աշխատավարձը, օրինական գործադուլին մասնակցող աշխատողներին վճարումը, լրացուցիչ և հատուկ ընդմիջումների վճարումը, աշխատանքի ծավալի ավելացման դեպքում աշխատանքի վարձատրությունը, առողջության ստուգման համար ծախսվող ժամանակի համար վճարումը (եթե աշխատողի առողջության ստուգումը պարտադիր է և պայմանավորված է աշխատանքի բնույթով).

• Ամենամյա (նվազագույն, երկարացված, լրացուցիչ) և նպատակային (ուսումնական, պետական կամ հասարակական պարտականությունների կատարման համար) վճարովի արձակուրդի գումարները, ինչպես նաև աշխատանքային պայմանագիրը լուծելիս (աշխատանքի ընդունման մասին անհատական իրավական ակտի գործողությունը դադարեցնելիս) չօգտագործված արձակուրդի համար վճարվող հատուցումը (փոխհատուցումը).

• հեղինակային վարձատրությունը (բացառությամբ Ռոյալթիների):

2. Քաղաքացիաիրավական պայմանագրերով ստացվող եկամուտներ

Քաղաքացիական պայմանագրերի շրջանակներում ՝

• Աշխատանքի կատարում է համարվում աշխատանքի կատարման արդյունքի սեփականության իրավունքի փոխանցումը մեկ անձից մեկ այլ անձի` որևէ ձևով կատարվող հատուցմամբ (այդ թվում՝ մասնակի հատուցմամբ կամ դրամաշնորհների կամ սուբսիդիաների ձևով հատուցմամբ):

• Ծառայության մատուցում է համարվում մեկ անձի կողմից մեկ այլ անձի օգտին գործողության իրականացումը` որևէ ձևով կատարվող հատուցմամբ (այդ թվում՝ մասնակի հատուցմամբ կամ դրամաշնորհների կամ սուբսիդիաների ձևով հատուցմամբ):

! Այլ եկամուտների մասին տեղեկատվությունը առկա է կից ներկայացվող ՊԵԿ-ի կողմից ընդունված փաստաթղթում:

! Իրական շահառուներին բացահայտելու վերաբերյալ տեղեկատվությունը առկա է կից ներկայացված ԿԲ-ի ուղեցույցում:

! Հայտարարագիրը լրացնելու վերաբերյալ տեղեկատվությունը առկա է կից ներկայացվող ՊԵԿ-ի կողմից ընդունված փաստաթղթում:

- Ինչպիսի՞ պատասխանատվություն է սահմանվում hայտարարագիրը չներկայացնելու դեպքում

Եկամուտների հայտարարագրման հայտարարագիրը հարկային մարմին սահմանված ժամկետում չներկայացնելու դեպքում կիրառվում է նախազգուշացում: Նախազգուշացումը կիրառելուց հետո՝30 օրվա ընթացքում, հաշվարկը հայտարարագիրը չներկայացնելը առաջացնում է տուգանքի նշանակում`

1. 50,000 ՀՀ դրամի չափով, եթե ֆիզիկական անձը՝

• հաշվետու տարվա դեկտեմբերի 31-ի դրությամբ հանդիսացել է դրան նախորդող տարվա արդյունքներով 1,000,000,000 ՀՀ դրամ և ավելի համախառն եկամուտ հայտարարագրած ՀՀ ռեզիդենտ առևտրային կազմակերպության մասնակից (բաժնետեր փայատեր, անդամ).

• «Փողերի լվացման և ահաբեկչության ֆինանսավորման դեմ պայքարի մասին» ՀՀ օրենքով հանդիսացել է իրական շահառու.

• հաշվետու տարվա ընթացքում ստացել է 20,000,000 ՀՀ դրամի չափով կամ ավելի փոխառություն:

2. 5,000 ՀՀ դրամի չափով՝ այլ ֆիզիկական անձանց համար:

Եթե ֆիզիկական անձը ներառված է վերը նշված կետերով սահմանված մեկից ավելի դեպքերում, ապա նրա նկատմամբ կիրառվում է այդ դեպքերի համար նախատեսված առավելագույն չափի տուգանքի մեծությունը:

Եթե տուգանքների նշանակումից հետո` 30 օրվա ընթացքում ֆիզիկական անձը չի ներկայացնում հայտարարագիրը, ապա այդ անձի նկատմամբ նշանակած տուգանքը կրկնապատկվում է: