1. Զարգացման ներուժը և զբոսաշրջությունը
Լոռու մարզն օժտված է զարգացման բացառիկ ներուժով, որի հիմքն են մարդկային կապիտալը, հարուստ մշակութային ժառանգությունը (թատրոն, երաժշտություն, կերպարվեստ) և բնական պայմանները։ Զբոսաշրջային գրավչությամբ Լոռին կարող է գերազանցել նույնիսկ Դիլիջանին, սակայն այս ոլորտն այսօր զգալիորեն անտեսված է։ Խնդիրը ոչ թե ֆինանսական միջոցների բացակայությունն է, այլ համակարգված մոտեցման և ռազմավարական կառավարման պակասը։
2. Վարչարարություն և նորարարություն
Գործարարների համար լուրջ խոչընդոտ է հանդիսանում պետական աջակցության պակասը և չափազանցված բյուրոկրատիան նորարարությունների մշակման և արտոնագրերի (պատենտների) ստացման գործընթացում։ Բացակայում է «շուկա-բիզնես-գիտություն» կենսական կապը, ինչը թույլ չի տալիս արտադրական պրոցեսներում կիրառել նորարարական լուծումներ։
3. Մասնագիտական կրթություն և որակյալ աշխատուժ
Մարզում առկա է կրթական ճեղքվածք։ Գործարար հատվածն ունի շարունակական կրթության կարիք, սակայն համապատասխան հնարավորությունները մարզում սահմանափակ են։ Ամենաօրհասական խնդիրներից է որակյալ աշխատուժի դեֆիցիտը։ Թեև առկա են թափուր աշխատատեղեր արտադրական և սպասարկման ոլորտներում (գործարաններ, խանութներ, սրճարաններ), գրագետ մասնագետների զանգվածային արտահոսքը դեպի Երևան հանգեցնում է բիզնեսների փակմանը։
4. Միգրացիա և ուրբանիզացիայի գործոնը
Երիտասարդների արտահոսքը մայրաքաղաք պայմանավորված է ոչ միայն և ոչ այնքան ֆինանսական գործոններով, այլև ոչ նյութական հնարավորությունների որոնմամբ։ Մարդիկ լքում են մարզը հանուն կրթության լայն հնարավորությունների, ավելի ակտիվ մշակութային կյանքի, ժամանցի բազմազանության և ինքնադրսևորման լայն հարթակների։ Կենտրոնացվածությունը Երևանում խոչընդոտում է մարզի համաչափ զարգացմանը։
5. Մակրոտնտեսական մարտահրավերներ և փոխարժեքի ազդեցություն
Մարզի բիզնես միջավայրի համար լուրջ խոչընդոտ է դրամի արժևորումը (դոլարի ցածր փոխարժեքը)։ Սա հանգեցնում է երկու բացասական հետևանքի.
· արտասահմանյան ապրանքների ներկրումը դառնում է ավելի էժան, քան տեղական արտադրությունը, ինչը թուլացնում է մարզի արտադրողների և գյուղացիական տնտեսությունների մրցունակությունը։
· տեղական արտադրանքը թանկանում է արտաքին շուկաներում՝ նվազեցնելով արտահանման ծավալները։ Նույնիսկ պետական աջակցության ծրագրերի առկայությունը հաճախ արդյունավետ չէ, քանի որ փոխարժեքի տատանումները կլանում են այդ աջակցության օգուտները։
ԵԱՏՄ շրջանակներում գործող ցածր մաքսատուրքերը լրացուցիչ ճնշում են ստեղծում տեղական շուկայի վրա։ Այս պայմաններում առավելություն են ստանում միայն դեպի Ռուսաստան արտահանողները, մինչդեռ մարզի ներքին արտադրողները մնում են անպաշտպան էժան ներմուծման առջև։
Առաջարկվող լուծումներ
1. Կրթական և աշխատուժի պահպանման բլոկ
Նպատակը․ Կանխել ուղեղների արտահոսքը և ապահովել բիզնեսը որակյալ կադրերով։
· Մասնագիտական վերապատրաստման կենտրոնների հիմնում․ գործարարների պահանջարկին համապատասխան՝ ստեղծել կարճաժամկետ դասընթացներ (օրինակ՝ սպասարկման ոլորտի, արտադրական տեխնոլոգիաների մասնագետների համար)։
· «Երկակի կրթության» մոդելի ներդրում․ համագործակցություն մարզի քոլեջների և տեղական ձեռնարկությունների միջև, որտեղ ուսանողը տեսական գիտելիքը ստանում է կրթօջախում, իսկ պրակտիկան՝ անմիջապես գործարանում կամ բիզնես օբյեկտում։
2. Զբոսաշրջային էկոհամակարգի զարգացում
Նպատակը․ Լոռին դարձնել տարածաշրջանային տուրիստական հանգույց։
· Մշակութային տուրիզմի բրենդավորում․ շեշտը դնել Վանաձորի թատերական և կերպարվեստի ավանդույթների վրա՝ ստեղծելով փառատոնային օրացույց, որը կներգրավի զբոսաշրջիկների ոչ միայն բնությամբ, այլև մշակույթով։
· Ճամբարային տուրիզմի վերականգնում․ մասնավոր հատվածի հետ համագործակցությամբ (PPP մոդել) վերակառուցել լքված ճամբարները՝ դրանք դարձնելով ժամանակակից էկո-հյուրանոցներ կամ ամառային դպրոցներ երեխաների և ՏՏ ոլորտի համար։
· Ենթակառուցվածքային լոգիստիկա․ Լոռու ներքին տրանսպորտային ցանցի բարելավում, որպեսզի զբոսաշրջիկը հեշտությամբ տեղաշարժվի մարզի ներսում։
3. Բիզնեսի աջակցություն և վարչարարություն
Նպատակը․ Թեթևացնել բյուրոկրատական բեռը և խթանել նորարարությունը։
· Մարզային «Մեկ պատուհան» ծառայություն․ փոքր և միջին բիզնեսի համար պատենտների, թույլտվությունների և խորհրդատվության ստացման գործընթացի թվայնացում և արագացում։
· «Գիտություն-Բիզնես» կամուրջ․ ստեղծել հարթակ, որտեղ տեղական գիտնականները կկարողանան իրենց լուծումները առաջարկել մարզի արտադրողներին (օրինակ՝ քիմիական արդյունաբերության կամ գյուղատնտեսության ոլորտում)։
4. Կյանքի որակի և ոչ նյութական գրավչության բարձրացում
Նպատակը․ մարզը դարձնել հարմարավետ և հետաքրքիր մշտական բնակության համար։
Ժամանցային ենթակառուցվածքների խթանում․ պետական-մասնավոր աջակցություն սրճարանների, կինոթատրոնների և սպորտային կենտրոնների բացմանը, ինչը երիտասարդների համար Երևանի այլընտրանք կստեղծի։
Սոցիալական քարոզարշավ՝ ուղղված երևանաբնակ լոռեցիների վերադարձին կամ հեռավար աշխատողների տեղափոխմանը մարզ՝ շեշտելով էկոլոգիան, մատչելիությունը և մշակութային միջավայրը։
