Կամ մեզ հետ
+374 (55) 81-01-01
Յունիքորն բիզնես կենտրոն, Մարո Մարգարյան 2/4, Երևան
Տնտեսական

Հայաստան-Հնդկաստան. առևտրային հեռանկարներ

article image
Տնտեսական
Հեղինակ
no img
Մարիամ Վոսկանյան
Տնտեսական գիտությունների դոկտոր, ՀՌՀ էկոնոմիկայի և ֆինանսների ամբիոնի վարիչ
no img
Կարեն Ավագյան
"Հայաստանի Ռազմավարական Զարգացման Կենտրոն" տնօրեն
no img
ՀՌԶԿ
ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՌԱԶՄԱՎԱՐԱԿԱՆ ԶԱՐԳԱՑՄԱՆ ԿԵՆՏՐՈՆ
30.05.2024

Վերջին մի քանի տարիները արմատապես փոխել են աշխարհի պատկերը ինչպես համաշխարհային տնտեսության, այնպես էլ՝ աշխարհաքաղաքական, տնտեսական և բազմաթիվ այլ գործընթացների տեսանկյունից։ Այս առումով Հայաստանն այն երկրներից է, որը բավականին ծանր է զգացել այդ փոփոխությունները։ Միևնույն ժամանակ, դա Հայաստանի առևտրային հաշվեկշռի աշխարհաքաղաքական տեղաշարժերն էին, որոնք ընդգծում էին կառուցվածքում նոր երկրների և երկրի արտաքին առևտրային գործունեության զարգացման նոր հեռանկարների առկայությունը։


Այս տեսանկյունից հետաքրքիր կլինի վերլուծել Հայաստանի և Հնդկաստանի արտաքին առևտրային հարաբերությունները վերջին տարիներին։ Ինչպես հայտնի է, համաշխարհային տնտեսության զարգացման ներկա փուլում Հայաստանը մտել է աշխարհաքաղաքական շահերի շրջանակ, և դա, մեր կարծիքով, նաև խթան է դարձել երկրների միջև արտաքին տնտեսական ակտիվության ակտիվ աճի համար։


Հետաքրքիր է նշել, որ ապրանքաշրջանառության մեջ ամենամեծ ակտիվությունը նկատվում է ներմուծման մեջ, որը վերջին երկու տարվա ընթացքում աճել է մոտ երեք անգամ (գծապատկեր 1): Այս գործընթացում էական դեր է խաղում վերաարտահանումը, որի միջոցով Հայաստանը 2022 թվականից ի վեր ռեկորդային ցուցանիշ է ցուցադրում։



Գծապատկեր 1. Հայաստանի և Հնդկաստանի միջև ապրանքաշրջանառությունը, հազ. դոլար

Աղբյուր՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության տվյալների շտեմարան


Հնդկաստանից ներմուծման կառուցվածքը բավականին բազմազան է։ Սակայն, գերիշխող դիրք են զբաղեցնում միայն երկու ապրանք՝ բնական մարգարիտներ և էլեկտրական մեքենաներ։ Ընդհանուր առմամբ, ներմուծման այս երկու ապրանքներն էլ զբաղեցնում են ընդհանուր կառուցվածքի մոտավորապես 70%-ը։



Գծապատկեր 2. ներմուծման կառուցվածքը, հազ. դոլար

                                  Աղբյուր՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության տվյալների շտեմարան


Միաժամանակ Հայաստանից Հնդկաստան արտահանումը նույնպես աննշան աճ է գրանցել։ Ակնհայտ փաստ է Հայաստանի՝ դեպիՀնդկաստան արտահանման ներուժը, որը պետք է զարգացնել և ավելացնել։ Այսօր Հնդկաստան արտահանվող հիմնական ապրանքախմբերից են թանկարժեք քարերը, բժշկական սարքավորումների որոշ տեսակներ, ինչպես նաև՝ հումքի որոշ տեսակներ, այդ թվում՝ վերամշակված ձևաչափով։



Գծապատկեր 3.Հայաստանից Հնդկաստան արտահանման կառուցվածքը 2023 թվականին, հազ. դոլար

Աղբյուր՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության տվյալների շտեմարան


Այսպիսով, կարելի է փաստել, որ, չնայած երկու երկրների միջև արտաքին տնտեսական ակտիվության նկատելի աճին, Հայաստանի և Հնդկաստանի միջև ապրանքաշրջանառության կառուցվածքը պետք է դիվերսիֆիկացվի և կենտրոնանա բարձր տեխնոլոգիաների և ապրանքների այլ տեսակների վրա, որոնք կնպաստեն երկու երկրների ավելի ակտիվ աճին։


Երկրների միջև արտաքին տնտեսական համագործակցության կարևոր տարրը ներդրումների ներգրավումն է։ Այսպես, 2023 թվականի վերջին Հնդկաստանից Հայաստանի իրական հատվածում իրականացված ուղղակի ներդրումների ծավալը 2023 թվականին կազմել է 551 մլն դրամ։ Միաժամանակ, մինչև 2023 թվականը, ըստ ՀՀ ազգային վիճակագրական կոմիտեի տվյալների, ներդրումներ չեն կատարվել։



                Գծապատկեր 4. Կանխիկ փոխանցումներ Հնդկաստանից և դեպի Հնդկաստան, հազ. դոլար

Աղբյուր՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության տվյալների շտեմարան


Շատ ավելի նկատելի է Հայաստանի և Հնդկաստանի միջև կանխիկ փոխանցումների ակտիվությունը։ Ավելին, եթե մինչև 2023 թվականը մասնավոր դրամական փոխանցումների արտահոսքը շատ ավելի մեծ էր, քան ներհոսքը, ապա 2023 թվականին իրավիճակը փոքր-ինչ փոխվում է, և երկու ցուցանիշներն էլ հավասարվում են։ Այս դինամիկան բացատրվում է վերջին մի քանի տարիների ընթացքում Հնդկաստանից Հայաստան մասնավոր արտասահմանյան փոխանցումների հոսքի մշտական ​​աճով։



Գծապատկեր 5. Հնդկաստանից ժամանողների թիվը, մարդ

               Աղբյուր՝ ՀՀ էկոնոմիկայի նախարարության տվյալների շտեմարան


Միաժամանակ, բավականին նկատելի է Հնդկաստանից Հայաստան բնակչության հոսքի աճը։ Վերջին տարիներին այս զգալի հոսքը պայմանավորված է մի քանի գործոններով: Նախ, Հնդկաստանի ցածր աշխատավարձները Հայաստանը բավականին գրավիչ են դարձնում ոչ որակավորում ունեցող աշխատուժի համար: Ընդ որում՝ Հնդկաստանից միգրանտների մեծ մասը ներգրավված է շինարարության և սպասարկման ոլորտներում, այսինքն, այնտեղ, որտեղ աշխատավարձի մակարդակը բավականին բարձր է։


Հարկ էնշել, որ Հայաստանը դառնում է նաև Հնդկաստանից ժամանած զբոսաշրջիկների համար ավելի տարածված ուղղություն, ինչը կարող է դառնալ մեր երկրների միջև արտաքին տնտեսական հարաբերությունների զարգացման ևս մեկ ուղղություն։


Բացի այդ, Հայաստանի և Հնդկաստանի միջև առևտրային հարաբերությունները զարգացնելու տեսանկյունից մեզ համար կարևոր կլինի խոշոր նիշ զբաղեցնել հնդկական ներմուծման տեսակարար կշռում:


Ներկայում Հնդկաստանի ներմուծման հիմնական գործընկերներն են՝ Չինաստանը, ԱՄԷ, ԱՄՆ, Շվեյցարիան, Սաուդյան Արաբիան, Իրաքը, Հոնկոնգը, Սինգապուրը, Հարավային Կորեան և Ինդոնեզիան։ Ըստ Comtrade-ի՝ 2022 թվականին Հնդկաստանի ներմուծումը կազմել է 732,566 միլիոն դոլար՝ 2021 թվականի համեմատ աճելով 28,4% (570,402 միլիոն դոլար)։ Հնդկաստանի ամենաներմուծվող ապրանքների տասնյակում են հումքը (նավթ, թանկարժեք մետաղներ և այլն), էլեկտրական սարքավորումներ, արդյունաբերական սարքավորումներ, ճարպեր և յուղեր, երկաթ և պողպատ և այլն:




Աղյուսակում ներկայացված են Հնդկաստանում ամենիցշատներմուծվող ապրանքների մնացած մասը:




Այսպիսով, հեռանկարային տեսանկյունից կարելի է խոսել Հայաստանից՝ հումքի արտահանման ավելացման մասին։ Սակայն, մեր կարծիքով, հնդկական շուկան մանրակրկիտ ուսումնասիրության կարիք ունի և՛ Հնդկաստանի իրական հատվածում հայկական ներկայության հեռանկարի, և՛ հակառակը՝ Հնդկաստանի ներկայությունը Հայաստանի իրական հատվածում, հատկապես՝ներդրումների և բարձր տեխնոլոգիաների զարգացման առումով՝ որպես կայուն աճ ապահովելու ամենահեռանկարային ոլորտներ։

file
Դուք կարող եք բեռնել այս նյութը